Yndyrnat janë një pjesë thelbësore e ushqimit, por jo të gjitha llojet e yndyrnave kanë të njëjtin ndikim në organizmin tonë. Disa yndyrna na ndihmojnë të mbajmë një nivel të ulët të kolesterolit, të kemi një tru më të shëndetshëm dhe të ndihemi të ngopur, ndërsa disa të tjera na rrisin rrezikun e sëmundjeve të zemrës dhe të inflamacionit. Si të dalloni yndyrnat e shëndetshme nga ato të pashëndetshme dhe si të përmirësoni dietën tuaj me zgjedhjet e duhura?
Yndyrnat e shëndetshme janë ato që quhen yndyrna të pangopura, të cilat gjenden tek ushqimet me bazë bimore, si vaji i ullirit, avokado, arrorët dhe farat, si dhe tek disa lloje peshqish, si salmoni, skuqi dhe sardelet. Këto yndyrna kanë një strukturë kimike që lejon qelizat tona të funksionojnë më mirë dhe të mos formojnë plaka në enët e gjakut. Yndyrnat e pangopura ndahen në dy grupe: yndyrnat mono-të-pangopura dhe yndyrnat polio-të-pangopura. Yndyrnat mono-të-pangopura janë të mira për zemrën, pasi ulin nivelin e kolesterolit të keq dhe e rrisin atë të mirë. Yndyrnat polio-të-pangopura përfshijnë acidet yndyrore omega-3 dhe omega-6, të cilat janë thelbësore për shëndetin e trurit, të syve dhe të sistemit imunitar. Megjithatë, duhet të kemi një ekuilibër të mirë midis këtyre dy llojeve të acideve yndyrore, pasi një sasi e tepërt e omega-6 mund të shkaktojë inflamacion, një reagim i trupit që mund të çojë në sëmundje kronike.
Yndyrnat e pashëndetshme janë ato që quhen yndyrna të ngopura dhe yndyrna trans, të cilat gjenden tek ushqimet me bazë shtazore, si mishi i kuq, gjalpi, djathi dhe vezët, si dhe tek ushqimet e përpunuara, si biskotat, krofnet, patatinat dhe ushqimet e shpejta. Këto yndyrna kanë një strukturë kimike që bën që ato të ngurtësohen në temperaturë ambientale dhe të ngjiten në enët e gjakut, duke i bllokuar ato dhe duke rritur rrezikun e atakut në zemër dhe të goditjes në tru. Yndyrnat trans janë edhe më të dëmshme se yndyrnat e ngopura, pasi ato jo vetëm që rrisin nivelin e kolesterolit të keq, por edhe ulin atë të mirë, duke shkaktuar një dyfishim të dëmit në zemër.
Pra, si të zgjidhni yndyrnat e duhura për shëndetin tuaj? Sipas Shoqatës Amerikane të Zemrës, duhet të konsumoni jo më shumë se 25-35% të kalorive tuaja ditore nga yndyrnat, dhe jo më shumë se 7% nga yndyrnat e ngopura. Kjo do të thotë se duhet të zëvendësoni sa më shumë të jetë e mundur ushqimet me yndyrna të ngopura dhe trans me ato me yndyrna të pangopura, si vaji i ullirit, avokado, arrorët, farat dhe peshku. Gjithashtu, duhet të keni një raport të mirë midis acideve yndyrore omega-3 dhe omega-6, duke konsumuar më shumë peshk dhe më pak vajra vegjetalë. Në këtë mënyrë, do të përmirësoni shëndetin tuaj kardiovaskular, truror dhe imunitar, dhe do të ndiheni më të shëndetshëm dhe më të lumtur. (politiko.mk)
